Yr iaith Gymraeg fel model ar gyfer torri’r cylch diffyg defnydd mewn cyd-destun ieithoedd lleiafrifol


Yr iaith Gymraeg fel model ar gyfer torri’r cylch diffyg defnydd mewn cyd-destun ieithoedd lleiafrifol
Catrin Fflur Huws

Gan ddefnyddio statws cyfredol yr iaith Gymraeg mewn addysg ôl-16 a gweinyddu cyfiawnder fel modelau, amcan yr erthygl hon yw esbonio cylchred o ddiffyg defnydd ieithyddol, sydd yn bodoli er gwaethaf darpariaeth ffurfiol ar gyfer gwasanaethau ac adnoddau drwy gyfrwng iaith leiafrifol. Wedi hynny, eglurir ymhle y gellir canfod gwendidau o fewn y rhediad hwn. Yna cloriannir sut gellir defnyddio deddfwriaeth a pholisïau cyfredol mewn modd mwy effeithlon er mwyn newid ymddygiad ieithyddol.


Cyfeiriad:

 
  	Catrin Fflur Huws, 'Yr iaith Gymraeg fel model ar gyfer torri’r cylch diffyg defnydd mewn cyd-destun ieithoedd lleiafrifol', Gwerddon, 8, Gorffennaf 2011, 7-27.
   

Allweddeiriau

 
    Polisi iaith, addysg, ymddygiad ieithyddol.
    

Llyfryddiaeth ddethol:

 
  	
  1. Aitchison, J a Carter, H. (2004), Spreading the Word: the Welsh Language 2001 (Talybont, Y Lolfa).
  2. Ambrose, J. a Williams, C. H. (1981), Scale as an Influence on the Geolinguistic Analysis of a Minority Language (Adran Ddaearyddiaeth a Daeareg, North Staffordshire Polytechnic).
  3. Bwrdd yr Iaith Gymraeg (2004), Trosglwyddo’r Iaith o Fewn y Teulu. Dadansoddiad Ystadegol, www.byig-wlb.org.uk/Cymraeg/cyhoeddiadau/Cyhoeddiadau/550.doc (Cyrchwyd Awst 24ain, 2010].
  4. Cameron D. (2008), ‘Language endangerment and verbal hygiene: history, morality and politics'. Yn Duchêne, A. a Heller, M. (goln), Discourses of Endangerment (Continuum, Llundain), 268–85.
  5. Deddf yr Iaith Aeleg 2005 (2005, asp 7).
  6. Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 (1993, c.38).
  7. Deddf Llysoedd Cymru 1942 (5 & 6 Geo 6 c.40.)
  8. The Education (National Curriculum) (Exceptions in Welsh at Key Stage 4), Regulations 1994 SI 1270.
  9. Estyn. Darpariaeth Gymraeg a Dwyieithog ar Gyfer Dysgwyr 14-19 Oed. http://estyn.co.uk/ ThematicReports/cy_0508_Darpariaeth_Gymraeg_a_dwyieithog_ar_gyfer_dysgwyr_14_19_ oed.pdf (Cyrchwyd Awst 23ain, 2010].
  10. Fishman, J. A. (2001), Can Threatened Languages Be Saved? (Multilingual Matters, Clevedon).
  11. Fishman, J. A. (2006), Do Not Leave Your Language Alone (Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ).
  12. Heller, M. (1992), ‘The Politics of Codeswitching and Language Choice’. Yn Eastman, C. M. (gol.), Codeswitching (Multilngual Matters, Clevedon), 123–42.
  13. Herman, S. R. (1968), ‘Explorations in the Social Psychology of Language Choice’. Yn Fishman, J. A. (gol.), Readings in the Sociology of Language (Mouton & Co, The Hague), 492–511.
  14. Huws, C. F. (2005), An Empirical Study into the Use of the Welsh Language in the Courts in the Twenty-First Century (Traethawd doethuriaeth, Aberystwyth).
  15. Huws, C. F. (2006), ‘Sut Mae Cynllun Iaith Gwasanaeth Llysoedd Ei Mawrhydi yn Cymharu Gyda Chynlluniau Iaith y Gwasanaeth Llys a’r Pwyllgorau Llysoedd Ynadon?’, Cylchgrawn Cyfraith a Pholisi Cymru, 4(3), 229–313.
  16. Huws, C. F. (2007), ‘Iaith y Nefoedd ac Iaith y Llysoedd’ Cambrian Law Review, 38, 117–44.
  17. Jones, B. M. (1993), Ar Lafar ac Ar Bapur (Y Ganolfan Astudiaethau Addysg, Aberystwyth).
  18. Jones, K. a Morris, D. (2007), ‘Welsh Language Socialisation Within the Family’, Contemporary Wales, 20 (1), 52–70.
  19. Judge, A. (2007), Language Policies and the Survival of Regional Languages in France and Britain (Palgrave Macmillan, Houndmills).
  20. Llywodraeth Cynulliad Cymru (2010), Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, Ebrill 2010, http:// wales.gov.uk/docs/dcells/publications/100420welshmediumstrategycy.pdf (Cyrchwyd Awst 16eg, 2010].
  21. The Lord Chancellor’s Sub-Committee on the Welsh Language (2002), A Report of the Criminal Justice Sub-Committee on the use of the Welsh Language in the Criminal Justice System in Wales.
  22. Mac Giolla Chríost, D. (2007), ‘Globalisation and Transformation: Language Planning in New Contexts’. Yn Nic Craith, M. (gol.), Language Power and Identity Politics (Palgrave Macmillan, Houndmills), 21–43.
  23. May, S. (2003), ‘Misconceiving Minority Language Rights: Implications for Liberal Political Theory’. Yn Kymlicka, W. a Patten, A. (goln), Language Rights and Political Theory (Gwasg Prifysgol Rhydychen), 123–53.
  24. Morris, D. a Williams, G. (2000), Language Planning and Language Use: Welsh in a Global Age (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd).
  25. Myers-Scotton, C. (1998), ‘A Theoretical Introduction to the Markedness Model’. Yn Myers-Scotton, C. (gol.), Codes and Consequences: Choosing Linguistic Varieties (Gwasg Prifysgol Rhydychen), 18–38.
  26. Myers-Scotton, C. (2006), Multiple Voices: An Introduction to Bilingualism (Blackwell Publishing, Malden a Rhydychen).
  27. Ni Ghearain, H. (2007), ‘Yr Iaith Wyddeleg a’r Gyfraith: Rhai Materion o Ran Statws a Chorpws’, Cambrian Law Review, 38, 1–38.
  28. Owen, R. (2004), Welsh Medium Education at Glamorgan, UK Centre for Legal Education, Curriculum Content and Development, http://www.ukcle.ac.uk/ resources/curriculum-content-and-development/owen/ (Cyrchwyd Awst 23ain, 2010].
  29. Phillipson, R. (2003), English Only Europe: Challenging Language Policy (Routledge, Llundain).
  30. Preece, S. (2009), Posh Talk: Language and Identity in Higher Education (Palgrave Macmillan, Houndmills).
  31. Sadler, D. R. (1989), ‘Formative Assessment and the Design of Instructional Systems’, Instructional Science, 18, 119–44.
  32. Shohamy, E. (2006), Language Policy: Hidden Agendas and New Approaches (Routledge, Llundain).
  33. Torrance, H., a Pryor, J. (1998), Investigating Formative Assessment: Teaching Learning and Assessment in the Classroom (Open University Press, Buckingham).
  34. Turell, M. T. (2001), ‘Spain’s Multilingual Make-up: Beyond, Within and Across Babel’. Yn Turell, M. T. (gol.), Multilngualism in Spain (Multilingual Matters, Clevedon), 1–57.
  35. Williams, G. (2005), Sustaining Language Diversity In Europe (Palgrave Macmillan, Houndmills).
  36. Williams, G. (2005), ‘Legal Education in Welsh’ , The Law Teacher, 39(3), 259, 260.
  37. Y Pwyllgor Cyllid (2010), Adroddiad ar Oblygiadau Ariannol Mesur Arfaethedig y Gymraeg, Awst 2010, http://www.cynulliadcymru.org/cr-ld8186 (Cyrchwyd Medi 6ed, 2010].
  38. Young, E. M. (2005), Chwarter i Hanner Nos – A Oes Modd Datrys Picil Addysg Uwch Cyfrwng Cymraeg? (UCAC, Aberystwyth), 13.
  39. Ystadegau Gwladol (2009), Y Gymraeg mewn Sefydliadau Addysg Uwch, 2007/08. SB 40/2009 (Mehefin 2009), http://wales.gov.uk/docs/statistics/2009/090630sb402009cy.pdf [Cyrchwyd Awst 23ain, 2010].