Cyflogadwyedd, cyfrifoldeb, cael digon o’r Gymraeg? Dewisiadau ieithyddol dysgwyr Addysg Bellach


Cyflogadwyedd, cyfrifoldeb, cael digon o’r Gymraeg? Dewisiadau ieithyddol dysgwyr Addysg Bellach

Laura Beth Davies

Mae’r erthygl hon yn archwilio’r rhesymau dros y nifer bychan o ddysgwyr sy’n astudio trwy’r Gymraeg ac yn ddwyieithog yn y sector Addysg Bellach, gan ganolbwyntio ar ddysgwyr galwedigaethol. Cynigia argymhellion i wella’r sefyllfa yng nghyd-destun targed Llywodraeth Cymru o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Seilir yr ymchwil ar gyfweliadau lled-strwythuredig â staff mewn ysgolion a cholegau Addysg Bellach ac ar grwpiau ffocws â disgyblion Blwyddyn 11, mewn pedair ardal ar draws Cymru. Canfuwyd bod ffactorau economaidd, diwylliannol ac addysgol yn dylanwadu ar ddewisiadau dysgwyr. Dadleuir dros gynnig rhaglen ymwybyddiaeth iaith er mwyn ehangu disgwrs y Gymraeg fel offeryn cyflogadwyedd, a disgwrs manteision dwyieithrwydd i gynnwys manteision cymdeithasol.


Cyfeiriad:

 
  	Laura Beth Davies, ‘Cyflogadwyedd, cyfrifoldeb, cael digon o’r Gymraeg? Dewisiadau ieithyddol dysgwyr Addysg Bellach’, Gwerddon, 31, Hydref 2020, 59–82.
   

Allweddeiriau

 
    Addysg Bellach, Cymraeg, dwyieithrwydd, galwedigaethol, polisi iaith addysg.
    

Llyfryddiaeth:

 
  	

 

  1. Arad (2014), Gwerthusiad o’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg: Astudiaeth o waith yr Hyrwyddwyr Dwyieithrwydd mewn Addysg Bellach (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  2. Arad (2016), Gwerthusiad o’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg: Adroddiad Terfynol (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  3. Baker, C., a Jones, M. P. (1999), Dilyniant mewn Addysg Gymraeg (Caerdydd: Bwrdd yr Iaith Gymraeg).
  4. Baker, C., a Jones, S. P. (1998), Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education (Clevedon: Multilingual Matters Ltd).
  5. Balsom, D. (1985), ‘The Three-Wales Model’, yn Osmond, John (gol.), TheNationalQuestion Again (Llandysul: Gomer), tt. 1–17.
  6. Behavioural Insights Team (2010), MINDSPACE (London: Cabinet Office).
  7. Behavioural Insights Team (2014), EAST: Four simple ways to apply behavioural insights (London: Cabinet Office).
  8. Blackaby, D. A., a Drinkwater, S. (1997), ‘Welsh-speakers and the Labour Market’, Contemporary Wales, 9, 158–70.
  9. Bourdieu, P. (1986), ‘The Forms of Capital’, yn Richardson, John G. (gol.), Handbook of Theory andResearchfor the Sociology of Education (Connecticut: Greenwood), tt. 241–58.
  10. Bourdieu, P. (1991), Language & Symbolic Power (Cambridge: Polity Press).
  11. British Educational Research Association (2018), Ethical Guidelines for Educational Research (London: British Educational Research Association).
  12. Bryman, A. (2016), Social Research Methods, 5ed argraffiad (Oxford: Oxford University Press).
  13. Coleg Cymraeg Cenedlaethol (2018), Tuag at Cymraeg 2050: Miliwn o  Siaradwyr. Cynllun Gweithredu Addysg Bellach a Phrentisiaethau Cyfrwng Cymraeg (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  14. Comisiynydd y Gymraeg (2015), Sefyllfa’r Iaith Gymraeg 2012–2015: Adroddiad 5-mlynedd Comisiynydd y Gymraeg (Caerdydd: Comisiynydd y Gymraeg).
  15. Cooper, R. L. (1989), Language Planning and Social Change (Cambridge: Cambridge University Press).
  16. Coupland, N., Bishop, H., a Garrett, P. (2006), ‘One Wales? Reassessing diversity in Welsh ethnolinguistic identification’, ContemporaryWales, 18 (1), Mawrth, 1–27.
  17. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1984), Y Gymraeg mewn Addysg Bellach (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  18. Dallimore, D. J., a Cunnington-Wynn, L. (2017), ‘Language Learning and Childcare Choice in Wales’, Wales Journal of Education, 19 (2), Tachwedd, 51–77.
  19. Davies, A. J., a Davies, P. M. (2015), ‘Asset, affiliation, anxiety? Exploring student perspectives on Welsh-medium study at post-sixteen further education colleges’, yn Jones, Mari (gol.), Planning for Endangered Languages (Cambridge: Cambridge University Press), tt. 67–79.
  20. Davies, A. J., a Trystan, D. (2011), ‘“Build it and they shall come?” An evaluation of qualitative evidence relating to student choice and Welsh-medium higher education’, International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 15 (2), 147–64.
  21. Davies, L. B., ‘Dewisiadau Dysgwyr: cynyddu’r niferoedd sy’n astudio trwy’r Gymraeg ac yn ddwyieithog mewn Addysg Bellach’, traethawd PhD, Prifysgol Caerdydd, Caerdydd, 2019. Drinkwater, S. J., ac O’Leary, N. C. (1997), ‘Unemployment in Wales: Does Language Matter?’, Regional Studies, 31 (6), 583–91.
  22. Eaves, S., ‘Hyfforddiant Ymwybyddiaeth Feirniadol am yr Iaith Gymraeg, a’i Gyfraniad at Gynllunio Ieithyddol Cynhwysol yng Nghymru’, traethawd PhD, Prifysgol Caerdydd, Caerdydd, 2015.
  23. Estyn (2008), Darpariaeth Gymraeg a dwyieithog ar gyfer dysgwyr 1419 oed (Caerdydd: Estyn).
  24. Estyn (2016), AdroddiadBlynyddolPrifArolygyddEiMawrhydidros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru 201516 (Caerdydd: Estyn).
  25. Estyn (2017), Addysgu a dysgu cyfrwng Cymraeg a dwyieithog mewn addysg bellach (Caerdydd: Estyn).
  26. García, O. (2009), Bilingual Education in the 21st Century: A Global Perspective (Oxford: Wiley-Blackwell).
  27. Grinyer, A., a Thomas, C. (2012), ‘The value of interviewing on multiple occasions or longitudinally’, yn Gubrim, Jaber. F., et al. (goln), The SAGE Handbook of Interview Research: The Complexity of the Craft, 2il argraffiad (London: SAGE Publications Ltd.), tt. 21930.
  28. Heath, R., ‘Language, culture and markets in Further Education/Iaith, diwylliant a marchnadoedd mewn addysg bellach’, traethawd PhD, Prifysgol Caerdydd, Caerdydd, 2001.
  29. Henley, A., a Jones, R. E. (2005), ‘Earnings and Linguistic Proficiency in a Bilingual Economy’, Manchester School, 73 (3), 23 Mai, 300–20.
  30. Hinton, D. (2011), ‘“Wales is my home”: higher education aspirations and student mobilities in Wales’, Children’s Geographies, 9 (1), 8 Chwefror, 23–34.
  31. Jones, G. R. (2010), ‘Factors influencing choice of Higher Education in Wales’, Contemporary Wales, 23 (1), Awst, 93–116.
  32. Jones, S. Ll., ‘The Aspirations and Expectations of Young People attending a Welsh-Medium and an English-Medium School in the South Wales Valleys’, traethawd PhD, Prifysgol Caerdydd, Caerdydd, 2017.
  33. Jupp, V. (2006), The SAGE Dictionary of Social Research Methods (London: SAGE Publications Ltd.).
  34. Kaplan, R. B., a Baldauf, R. B. (1997), Language Planning from practice to theory (Clevedon: Multilingual Matters Ltd).
  35. Kawulich, B. B. (2017), ‘Coding and Analyzing Qualitative Data’, yn Wyse, D., et al., The BERA/SAGE Handbook of Educational Research Volume 2, (London: SAGE Publications Ltd.) tt. 769–90.
  36. Lewis, H. (2010), ‘Y Gymraeg yn amod cyflogaeth: Cam derbyniol o safbwynt Rhyddfrydol?’,
  37. Gwerddon, 6, Gorffennaf, 55–73.
  38. Lewis, H. G., a Williams, E. (2006), Adroddiad ar agweddau myfyrwyr ôl-16 at Addysg Uwch Cyfrwng Cymraeg (Caerdydd: Dysg).
  39. Llywodraeth Cymru (2012), Mwy na geiriau: Fframwaith Strategol Olynol ar gyfer Gwasanaethau Cymraeg mewn Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol 2016–19 (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  40. Llywodraeth Cymru (2013), Strategaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer Twristiaeth 2013– 2020: Cynllun Gweithredu Fframwaith—Blynyddoedd 1–3 (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  41. Llywodraeth Cymru (2014), Anghenion o ran Sgiliau Cymraeg mewn Wyth Sector
  42. (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  43. Llywodraeth Cymru (2017a), Cymraeg2050:Miliwno siaradwyr (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  44. Llywodraeth Cymru (2017b), Adolygiad o weithgareddau’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol: Adroddiad y Grwˆp Gorchwyl a Gorffen (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  45. Llywodraeth Cymru (2017c), Budd y Cyhoedd a Chymru Ffyniannus—Datblygu system addysg a hyfforddiant ôl-orfodol ddiwygiedig (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  46. Llywodraeth Cymru (2019), Cymraeg 2050: Miliwn o siaradwyr: Adroddiad blynyddol 2017–18 (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  47. Llywodraeth Cynulliad Cymru (2003), Iaith Pawb: Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog (Caerdydd: Llywodraeth Cynulliad Cymru).
  48. Llywodraeth Cynulliad Cymru (2010), Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg (Caerdydd: Llywodraeth Cynulliad Cymru).
  49. Lockton, D., Harrison, D., a Stanton, N. A. (2010), Design with Intent: 101 patterns for influencing behaviour through design (Windsor: Equifine).
  50. Madoc-Jones, I., Parry, O., a Hughes, C. (2012), ‘Minority language non-use in service settings: What we know, how we know it and what we might not know’, CurrentIssues in Language Planning, 13 (3), 10 Gorffennaf, 249–62.
  51. Morris Jones, S., ‘Mesur y galw am addysg ôl-16 trwy gyfrwng y Gymraeg ymhlith disgyblion Blwyddyn 11 sydd yn astudio’r Gymraeg fel iaith gyntaf mewn tair ysgol uwchradd yng Ngheredigion’, traethawd MA, Coleg Prifysgol Y Drindod Dewi Sant, Caerfyrddin, 2010.
  52. Mufti, E., Kassem, D., a Murphy, L. (2008), Educational Studies: An Introduction (London: Open University Press).
  53. Price, R. (2010), ‘Senses of Welsh Identity: Further Education Students’ Perceptions of Wales and Welshness’, Contemporary Wales, 23 (1), Awst, 17–35.
  54. Reynolds, E., ‘Ehangu’r defnydd o’r Gymraeg mewn addysg ôl-orfodol’, traethawd PhD, Prifysgol Bangor, Bangor, 2007.
  55. Warren, C. A. B. (2012), ‘Interviewing as Social Interaction’, yn Gubrim, Jaber F., et al. (goln), The SAGE Handbook of Interview Research: The Complexity of the Craft, 2il argraffiad (London: SAGE Publications Ltd.), tt. 129–42.
  56. Webb, A. (2007), Addewid a Chyflawniad: Yr Adroddiad ar yr Adolygiad Annibynnol o Genhadaeth a Phwrpas Addysg Bellach yng Nghymru yng nghyd-destun Y Wlad sy’n Dysgu: Gweledigaeth ar Waith (Caerdydd: Llywodraeth Cynulliad Cymru).
  57. Williams, C. (2003), Cyfrwng Cymraeg Mewn Addysg Uwch: Tueddiadau a Dyheadau (Bangor: Prifysgol Cymru).
  58. Williams, C. H. (2000), ‘On Recognition, Resolution and Revitalization’, yn Williams, Colin
  59. H. (gol.), Language Revitalization: Policy and Planning in Wales (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), tt. 1–47.