Astudiaeth o ganfyddiadau tiwtoriaid Cymraeg i Oedolion o anawsterau ynganu ymhlith dysgwyr yr iaith


Astudiaeth o ganfyddiadau tiwtoriaid Cymraeg i Oedolion o anawsterau ynganu ymhlith dysgwyr yr iaith
Iwan Wyn Rees a Jonathan Morris

Cyflwyna’r erthygl hon ddadansoddiad manwl o safbwyntiau tiwtoriaid profiadol ar ynganu dysgwyr Cymraeg i Oedolion (CiO) a’r sylw a roddir i ddysgu ynganu yn y sector. Casglwyd y data a gyflwynir yma drwy ddosbarthu holiadur ar-lein i diwtoriaid profiadol o wahanol rannau o Gymru, a thrwy gynnal grwpiau ffocws â sampl o’r tiwtoriaid hyn mewn dau leoliad penodol yng Nghymru. Nodau’r ymchwil yw sefydlu sut y mae tiwtoriaid yn canfod anawsterau ynganu dysgwyr, a darganfod i ba raddau y maent wedi eu hyfforddi’n ddigonol ar gyfer cynorthwyo dysgwyr o safbwynt yr agwedd heriol hon ar ddysgu iaith. Archwilir hefyd i ba raddau y mae gwahanol elfennau ynganu (e.e. cynhyrchu seiniau penodol a goslefu) yn effeithio ar allu dysgwyr i gyfathrebu’n effeithiol y tu allan i’r ystafell ddosbarth. Cyflwynir ar ddiwedd yr erthygl hon gyfres o argymhellion o ran y modd y gall y sector CiO wella ei darpariaeth o safbwynt ynganu. Mae’r argymhellion hyn yn ymwneud â darpariaeth y cyrsiau, yr hyfforddiant y mae ei angen ar diwtoriaid, yr adnoddau y gellid eu datblygu, y gweithgareddau allgyrsiol y gellid eu cynnal, yn ogystal ag ymchwil pellach a allai lywio pedagogeg y sector.

Atodiad 1: Holiadur


Cyfeiriad:

 
  	Iwan Wyn Rees a Jonathan Morris, ‘Astudiaeth o ganfyddiadau tiwtoriaid Cymraeg i Oedolion o anawsterau ynganu ymhlith dysgwyr yr iaith’, Gwerddon, 27, Hydref 2018, 39–66.
   

Allweddeiriau

 
    Ieithyddiaeth gymhwysol, dysgu Cymraeg, Cymraeg i Oedolion, ynganu, caffael ail iaith, amrywio ffonolegol, seineg, rhyngiaith.
    

Llyfryddiaeth:

 
  	
  1. Andrews, H. (2011), ‘Llais y dysgwr: Profiadau oedolion sydd yn dysgu Cymraeg yng ngogledd Cymru’, Gwerddon, 9, 37–58.
  2. Baker, C. et al. (2011), ‘Adult language learning: a survey of Welsh for Adults in the context of language planning’, Evaluation & Research in Education, 24 (1), 41–59.
  3. Brake, P. (2012), ‘Astudiaeth gychwynnol o wallau iaith llafar dysgwyr Cymraeg i Oedolion profiadol’, Gwerddon, 12, 24–52.
  4. Chambers, J. K., a Trudgill, P. (1999), Dialectology (Caergrawnt: Cambridge University Press).
  5. Chun, D. M. (2005), ‘Streaming Speech: Listening and Pronunciation for Advanced Learners of English [Review]’, TESOL Quarterly, 39 (3), 559–62.
  6. Cooper, S. (2017), ‘Producing new sounds in Welsh: Variable lateral fricative production in adult Welsh learners’, International Symposium on Bilingualism, Prifysgol Limerick, 11–15 Mehefin 2017.
  7. Coskun, A. (2011), ‘Future English Teachers’ Attitudes towards EIL Pronunciation’, Journal of English as an International Language, 6 (2), 46–68.
  8. Coupland, N. (1985), ‘Sociolinguistic Aspects of Place Names: Ethnic Affiliation and the Pronunciation of Welsh in the Welsh Capital’, yn Viereck, W. (gol.), Focus on: England and Wales (Amsterdam PA: John Benjamin’s), tt. 29–44.
  9. Creamer, B. (2016), ‘Canfyddiadau siaradwyr y Gymraeg o leferydd dysgwyr’, traethawd BA nas cyhoeddwyd, Prifysgol Caerdydd, Caerdydd.
  10. Derwing, T. M., a Munro, M. J. (2005), ‘Second language accent and pronunciation teaching: A research‐based approach’, TESOL Quarterly, 39 (3), 379–97.
  11. Durham, M. (2014), The Acquisition of Sociolinguistic Competence in a Lingua Franca Context (Clevedon: Multilingual Matters).
  12. Ellis, R. (2008), The Study of Second Language Acquistion (Oxford: Oxford University Press).
  13. Flege, J. E. (1987), ‘The production of ‘new’ and ‘similar’ phones in a foreign language: Evidence for the effect of equivalence classification’, Journal of Phonetics, 15, 47–65.
  14. Flege, J. E. (1995), ‘Second-language speech learning: Theory, findings and problems’, yn Strange, W. (gol.), Speech Perception and Linguistic Experience (Timonium MA: York Press), 233–77.
  15. Han, Z. (2004), Fossilization in Adult Second Language Acquisition (Clevedon: Multilingual Matters).
  16. Hughes, H. (2003), ‘Cymathu’r Dysgwyr â’r Gymdeithas Gymraeg a Rôl yr Addysgwyr yn y Broses’, traethawd MA nas cyhoeddwyd, Prifysgol Cymru, Caerdydd.
  17. Likert, R. (1932), ‘A Technique for the Measurement of Attitudes’, Archives of Psychology, 140, 5–55.
  18. Llywodraeth Cymru (2013), Un Iaith i Bawb: Adolygiad o Gymraeg ail iaith yng Nghyfnodau Allweddol 3 a 4: Adroddiad ac argymhellion (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  19. Mac Giolla Chríost, D., et al. (2012), Adnoddau, dulliau ac ymagweddau dysgu ac addysgu ym maes Cymraeg i Oedolion – Astudiaeth ymchwil gynhwysfawr ac adolygiad beirniadol o’r ffordd ymlaen (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  20. McKay, S. (2003). ‘Teaching English as an International Language: The Chilean context’, ELT Journal, 57 (2), 139–48.
  21. Meisel, J., Clahsen, H., a Pienemann, M. (1981), ‘On determining developmental stages in natural second language acquisition’, Studies in Second Language Acquisition, 3 (2), 109–35.
  22. Mougeon, R., Rehner, K., a Nadasdi, T. (2004), ‘The learning of spoken French variation by immersion students from Toronto, Canada’, Journal of Sociolinguistics, 8 (3), 408–32.
  23. Munro, M. J., a Derwing, T. M. (1999), ‘Foreign accent, comprehensibility and intelligibility in the speech of second language learners’, yn Leather, J. (gol.), Phonological Issues in Language Learning (Malden: Blackwell), tt. 285–310.
  24. Odlin, T. (1989), Language Transfer: Cross‒linguistic Influence in Language Learning (Caergrawnt: Cambridge University Press).
  25. Old Bell 3 (2011), Gwerthusiad o’r rhaglen Cymraeg i Oedolion (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  26. Ortega, L. (2009), Understanding Second Language Acquisition (Llundain: Routledge).
  27. Pearce, H. (2015), ‘I ba raddau mae dysgwyr y Gymraeg, sydd gydag ychydig o brofiad blaenorol, yn caffael seiniau’r iaith’, Traethawd BA nas cyhoeddwyd, Prifysgol Caerdydd.
  28. Piske, T., MacKay, I. R. A., a Flege, J. E. (2011), ‘Factors affecting degree of foreign accent in an L2: a review’, Journal of Phonetics, 29, 191–215.
  29. Pritchard Newcombe, L. (2007), Social Context and Fluency in L2 Learners: The Case of Wales (Clevedon: Multilingual Matters).
  30. Pritchard Newcombe, L. (2009), Think Without Limits: You CAN Speak Welsh (Llanrwst: Gwasg Carreg Gwalch).
  31. Robert, E. (2009), ‘Accommodating “new” speakers? An attitudinal investigation of L2 speakers of Welsh in south-east Wales’, International Journal of the Sociology of Language, 195, 93–115.
  32. Selinker, L. (1972), ‘Interlanguage’, IRAL-International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 10 (3), 209–32.
  33. Sifakis, N. C., a Sougari, A. (2005), ‘Pronunciation issues and EIL pedagogy in the periphery: A survey of Greek state school teachers’ beliefs’, TESOL Quarterly, 39 (3), 467–88.
  34. Thomas, B., a Thomas, P. W. (1989), Cymraeg, Cymrâg, Cymrêg…: Cyflwyno’r Tafodieithoedd (Caerdydd: Gwasg Taf).
  35. Timmis, I. (2002), ‘Native-speaker norms and international English: A classroom view’, ELT Journal, 56 (3), 240–49.
  36. Trosset, C. S. (1986), ‘The social identity of Welsh learners’, Language in Society, 15 (2), 165–91.
  37. Walters, R. J. (2001), ‘English in Wales and a ‘Welsh Valleys’ accent’, World Englishes, 20 (3), 285–304.
  38. Wells, J. C. (1982), Accents of English 2: The British Isles (Caergrawnt: Cambridge University Press).
  39. Y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol (2017a), Cwricwlwm Cenedlaethol Cymraeg i Oedolion, <https://dysgucymraeg.cymru/media/1159/curriculum-amended-17 _ 5 _ 17.pdf> [Cyrchwyd: 7 Gorffennaf 2017].
  40. Y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol (2017b), Darparwyr, <https://dysgucymraeg.cymru/amdanom/darparwyr/> [Cyrchwyd: 7 Gorffennaf 2017].