Cloriannu Cymdeithasiaeth: Syniadaeth wleidyddol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg


Cloriannu Cymdeithasiaeth: Syniadaeth wleidyddol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
Sel Williams

Yn yr erthygl hon, edrychir ar gymdeithasiaeth, sef set o syniadau gwleidyddol a ddatblygwyd gan Gymdeithas yr Iaith Gymraeg (CYIG), sy’n codi o brofiad ymgyrchu’r gymdeithas. Prif amcan yr erthygl yw cloriannu cymdeithasiaeth, ac ystyrir y syniadaeth a’r berthynas rhwng y theori ac ymarfer gwleidyddol. Mae cymuned yn greiddiol i athroniaeth cymdeithasiaeth, ac yn yr erthygl hon ceisir ateb y cwestiwn; ‘beth yw rôl cymuned a pherthnasedd gwleidyddol cymdeithasiaeth heddiw?’ Dechreuir drwy edrych ar syniadaeth cymdeithasiaeth fel y datblygodd ochr yn ochr â phrofiad gweithredu CYIG. Yna edrychir ar y gymuned yng ngwleidyddiaeth Cymru fodern, ynghyd â natur a rôl datblygu cymunedol heddiw. Mae hyn yn gosod sail i’r drafodaeth sy’n dilyn ar gloriannu cymdeithasiaeth.


Cyfeiriad:

 
  	Sel Williams, 'Cloriannu Cymdeithasiaeth: Syniadaeth wleidyddol Cymdeithas yr Iaith Gymraeg', Gwerddon, 17, Mawrth 2014, 41-57.
   

Allweddeiriau

 
    Cymru, sosialaeth, cymuned, chwyldro, cymdeithasiaeth.
    

Llyfryddiaeth:

 
  	
  1. Adamson, D. (2010), ‘Why Communities First is a vital lifeline for Wales’, Western Mail, 12 Mawrth (Cardiff: Western Mail).
  2. Bwrdd Cymunedau yn Gyntaf Bowydd a Rhiw (2011), ‘Sylwadau gan staff ac aelodau Bwrdd Cymunedau yn Gyntaf Bowydd a Rhiw ar Ddyfodol Cymunedau yn Gyntaf yng Ngwynedd’, Papur Trafod Bwrdd Cymunedau yn Gyntaf Bowydd a Rhiw (Blaenau Ffestiniog: Bwrdd Cymunedau yn Gyntaf Bowydd a Rhiw).
  3. Craig, G. (1989), ‘Community work and the state’, Community Development Journal, 24 (1), 1-19.
  4. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1972), Maniffesto (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  5. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1982), Maniffesto (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  6. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1992), Maniffesto (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  7. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (2002), Maniffesto (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  8. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (2009), Y Tafod, Awst (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  9. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (2004), Cymru 2020 (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  10. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1970-2013), Tafod y Ddraig (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  11. Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (1970-2013), Y Tafod (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  12. Datblygu Cymunedol Cymru (2006), Fframwaith Strategol Cenedlaethol ar gyfer Datblygu Cymunedol yng Nghymru (Y Drenewydd: Datblygu Cymunedol Cymru).
  13. Derfel, R. J. (1905), ‘A brief account of my life’, Llais Llafur, 5 Awst-12 Rhagfyr.
  14. Ffransis, Ff. (1986), Cymdeithasiaeth: yr ail ffrynt (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith Gymraeg).
  15. Friere, P. (1974), Education for Critical Consciousness (London: Continuum).
  16. Goscimiy, R., a Uderzo, A. (1976), Asterix y Galiad (cyfieithiad Alun Ceri Jones) (Yr Eglwys Newydd: Gwasg y Dref Wen).
  17. Hoare, Q., a Nowell Smith, G. (1971), Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci (London: Laurence and Wishart).
  18. Joll, J. (1977), Gramsci (Glasgow: Fontana/Collins).
  19. Jones, R. W. (1995), ‘Beth yw Cymuned?’, Barn, 387, 4-5.
  20. Jones, R. W. (1995), ‘Care of the Community’, Planet: The Welsh Internationalist, 109, Chwefror/Mawrth, 16-25.
  21. Jones, R. W. (2007), Rhoi Cymru’n Gyntaf: Syniadaeth Plaid Cymru (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
  22. Llywodraeth Cymru (2006), Gwerthusiad interim Cymunedau yn Gyntaf (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  23. Llywodraeth Cymru (2011), Cymunedau yn Gyntaf: Y Dyfodol (Caerdydd: Llywodraeth Cymru).
  24. Löwy, M. (1976), ‘Marxism and the National Question’, New Left Review, 96, 136-60.
  25. Marx, K. ac Engels, F. (1848) (Cyfieithiad 2008), Maniffesto’r Blaid Gomiwnyddol (Caerdydd: Y Blaid Gomiwnyddol Gymreig).
  26. New Economics Foundation (2009), The Great Transition (London: New Economics Foundation). Gweler: http://www.neweconomics.org/publications/entry/the-greattransition [Cyrchwyd: 20 Mai 2010].
  27. Phillips, D. (1998), Trwy Ddulliau Chwyldro…? Hanes Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, 1962- 1992 (Llandysul: Gwasg Gomer).
  28. Redwood, J. (1994), The Global Marketplace: Capitalism and its Future (London: Harper Collins).
  29. Rees, I. B. (1993), Cymuned a Chenedl: Ysgrifau ar Ymreolaeth (Llandysul: Gwasg Gomer).
  30. Roberts, A. M. (2009), ‘R. J. Derfel, 1824-1905’, Y Traethodydd, CLXV, Ionawr, 34-54.
  31. Rhaglen ‘Cymunedau yn Gyntaf’ Llywodraeth Cynulliad Cymru, http://www.communitiesfirst.info [Cyrchwyd: 18 Ebrill 2011].
  32. Shaw, M. (2005), ‘Political, professional, powerful: understanding community development’, Community Development Exchange Conference Transcript.
  33. Smith, D. (1984), Wales! Wales? (London: George Allen and Unwin).
  34. Unofficial Reform Committee South Wales Miners’ Federation (1912), The Miners’ Next Step (South Wales: Unofficial Reform Committee South Wales Miners’ Federation).
  35. Williams, D. (gol.) (2003), Who Speaks for Wales?: Nation, Culture, Identity (Cardiff: University of Wales Press).
  36. Williams, G. A. (1975), Proletarian order: Antonio Gramsci, factory councils and the origins of Italian Communism, 1911-1921 (London: Pluto Press).
  37. Williams, G. A. (1984), ‘Marcsydd o Sardiniwr ac Argyfwng Cymru’, Efrydiau Athronyddol, XLVII, 17-27.
  38. Williams, G. A. (1985), When Was Wales?: A History of the Welsh (London: Penguin Books).
  39. Williams, R. (1976), Keywords (London: Collins).
  40. Williams, R. (1989), Resources of Hope: Culture. Democracy. Socialism (London: Verso).
  41. Williams, W. (1956), Dail Pren (Llandysul: Gomer).
  42. Wood, L. (2012), Cynllun Gwyrdd i’r Cymoedd (Caerdydd: Uned Datblygu Polisi Plaid Cymru).