Corona’r haul: Astudiaeth o strwythur atmosffer yr Haul


Corona’r haul: Astudiaeth o strwythur atmosffer yr Haul
Huw Morgan

Mae’r wybodaeth sydd gennym o gorona’r haul yn seiliedig ar arsylwadau a wneir o bell. Mae’n amhosib, felly, i ddyfalu strwythur tri-dimensiwn y corona yn uniongyrchol. Mae’r erthygl hon yn crynhoi hanes ac yn rhoi braslun o astudio’r corona yng nghyswllt ei strwythur, ac yn disgrifio technegau newydd sydd am y tro cyntaf yn ein galluogi i wybod strwythur y corona mewn manylder. Rhoddir disgrifiad o’r newid yn y strwythur dros gylchred bywiogrwydd yr haul, gwybodaeth newydd am y cyswllt rhwng y maes magnetic a’r dwysedd coronaidd, a chanlyniadau newydd ar raddfeydd cylchdroi’r corona. Mae’r canlyniadau yn dangos fod modd cynnyddu’n gwybodaeth o’r corona yn fawr trwy gymhwyso’r technegau tomograffi newydd, gan alluogi ac ysgogi astudiaethau pellach o’r corona yn y blynyddoedd nesaf.


Cyfeiriad:

 
  	Huw Morgan, 'Corona’r haul: Astudiaeth o strwythur atmosffer yr Haul', Gwerddon, 10/11, Awst 2012, 64-82.
   

Allweddeiriau

 
    Haul: corona, haul: maes magnetig, haul: cylchdroad, haul: alldafliadau mas coronaidd, heliosffer.
    

Llyfryddiaeth:

 
  	
  1. Brueckner, G. E., Howard, R. A., Koomen, M. J., et al. (1995), Sol. Phys., 162, 357.
  2. Butala, M. D., Frazin, R. A., & Kamalabadi, F. (2005), Journal of Geophysical Research (Space Physics), 110, 9.
  3. Byrne, J., Morgan, H., & Habbal, S. R. (2012), Astroph. J., 752 (2), 145.
  4. Clark, S. (2007), ESA Special Publication, Vol. 446, The Sun Kings (Princeton University Press).
  5. Druckmüllerová, H., Morgan, H., a Habbal, S. R. (2011), Astroph. J., 737, 88.
  6. Eddy, J. A. (1974), Astron & Astroph., 34, 235.
  7. Frazin, R. A. (2000), Astroph. J., 530, 1026.
  8. Frazin, R. A., Butala, M. D., Kemball, A., et al. (2005), Astroph. J., 635, L197.
  9. Frazin, R. A., Jacob, M., Manchester, W. B., et al. (2009), Astroph. J., 695, 636.
  10. Habbal, S. R., Druckmüller, M., Morgan, H., et al. (2011), Astroph. J., 734, 120.
  11. Habbal, S. R., Morgan, H., Johnson, J., et al. (2007), Astroph. J., 663, 598.
  12. He, J., Marsch, E., Tu, C., et al. (2009), Astroph. J., 705, L217.
  13. Kak, A. C. & Slaney, M. (2001), ‘Principles of Computerized Tomographic Imaging’, Vol. Classics in Applied Maths, 33 (SIAM).
  14. Kienreich, I. W., Temmer, M., a Veronig, A. M. (2009), Astroph. J., 703, L118.
  15. Linker, J. A., Mikic, Z., Biesecker, D. A., et al. (1999), J. Geophys. Res., 104, 9809.
  16. Lugaz, N., Vourlidas, A., Roussev, I. I., et al. (2009), Sol. Phys., 256, 269.
  17. Lyot, B. (1932), Zschrift fur Astrophysik, 5, 73.
  18. Morgan, H. (2005), thesis PhD, Prifysgol Cymru.
  19. Morgan, H. (2011)a, Astroph. J., 738, 190.
  20. Morgan, H. (2011)b, Astroph. J., 738, 189.
  21. Morgan, H., Byrne, J., a Habbal, S. R. (2012), Astroph. J., 752 (2), 144.
  22. Morgan, H., Fineschi, S., Habbal, S. R., et al. (2008), Astron & Astroph., 482, 981.
  23. Morgan, H. a Habbal, S. (2010)a, Astroph. J., 711, 6.
  24. Morgan, H. a Habbal, S. (2010)b, Twelfth International Solar Wind Conference, 1216, 691.
  25. Morgan, H. a Habbal, S. R. (2007)a, Astron & Astroph., 464, 357.
  26. Morgan, H. a Habbal, S. R. (2007)b, Astron & Astroph., 465, L47.
  27. Morgan, H. a Habbal, S. R. (2007)c, Astron & Astroph., 471, L47.
  28. Morgan, H. a Habbal, S. R. (2010)c, Astroph. J., 710, 1.
  29. Morgan, H., Habbal, S. R., a Woo, R. (2006), Sol. Phys., 236, 263.
  30. Quémerais, E. a Lamy, P. (2002), Astron & Astroph., 393, 295.
  31. Richie-Halford, A. C., Iess, L., Tortora, P., et al. (2009), Space Weather, 7 (12).
  32. Saez, F., Zhukov, A. N., Lamy, P. et al. (2005), Astron & Astroph., 442, 351.
  33. Saito, K., Poland, A. I., & Munro, R. H. (1977), Sol. Phys., 55, 121.
  34. Schatten, K. H., Wilcox, J. M., a Ness, N. F. (1969), Sol. Phys., 6, 442.
  35. van de Hulst, H. C. (1950), Bull. Astronom. Inst. Netherlands, 11, 135.
  36. Wang, Y., Cao, H., Chen, J., et al. (2010), Astroph. J., 717, 973.
  37. Wang, Y.-M. a Sheeley, Jr., N. R. (1992), Astroph. J., 392, 310.
  38. Wang, Y.-M., Sheeley, Jr., N. R., a Rich, N. B. (2000), Geophys. Res. Let., 27, 149.
  39. Wang, Y.-M., Sheeley, Jr., N. R., a Rich, N. B. (2007), Astroph. J., 658, 1340