Newyddion

Cyhoeddi rhifyn newydd o Gwerddon

Mae rhifyn 23 o Gwerddon wedi cael ei gyhoeddi, bron union ddeng mlynedd wedi i’r rhifyn cyntaf ymddangos.

Gwerddon yw cyfnodolyn ymchwil amlddisgyblaethol y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

Ers i’r rhifyn cyntaf gael ei gyhoeddi ym mis Ebrill 2007, mae Gwerddon wedi rhoi llwyfan i 82 o erthyglau academaidd Cymraeg gwreiddiol ar draws pynciau o bob math – o ffiseg yr Haul i hanes cerddoriaeth bop Gymraeg.

Yn unol â’r arfer, mae rhifyn 23 yn llawn ymchwil ar lu o bynciau gwahanol. Mae ynddo erthyglau ar dechnoleg cyfieithu, cerddoriaeth a dementia, hanes perthynas yr Eglwys Gatholig ac Iddewon, a Morgan John Rhys.

Ben Screen, myfyriwr ymchwil dan nawdd y Coleg Cymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd, yw awdur yr erthygl gyntaf. Mae’n archwilio’r berthynas rhwng Cofion Cyfieithu a’r broses o gyfieithu sydd ar waith yng Nghymru. Trafod dylanwad canu ar y cof ymysg pobl sydd â dementia y mae Nia Davies Williams yn ei erthygl hi.

Mae erthyglau Gareth Evans-Jones o Brifysgol Bangor a Cynan Llwyd o Brifysgol Caerdydd yn mentro i feysydd tra gwahanol. Effaith perthynas deddfau imperialaidd cynnar Rhufain ar y berthynas rhwng yr Eglwys Gatholig ac Iddewon sydd dan sylw gan Gareth Evans-Jones, tra bo Cynan Llwyd yn ymdrin â Williams Pantycelyn a Morgan John Rhys yng nghyd-destun eu hagweddau goleuedig tuag at gaethwasiaeth, y Chwyldro Ffrengig ac America.

Ers 2014, golygydd Gwerddon yw Dr Anwen Jones, Pennaeth Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu Prifysgol Aberystwyth. Yr is-olygydd yw Dr Hywel Griffiths, Uwch-ddarlithydd yn Sefydliad Daearyddiaeth Prifysgol Aberystwyth.

Bydd rhifyn 24 yn rifyn arbennig i nodi achlysur dengmlwyddiant Gwerddon. Fe’i cyhoeddir yn Eisteddfod Genedlaethol 2017.


Dechrau dathlu'r degawd: rhifyn arbennig ar gerddoriaeth

Dathlu‌Yn 2017 bydd Gwerddon yn ddeng mlwydd oed ac i ddechrau ar y dathlu bydd rhifyn arbennig ar gerddoriaeth yn cael ei gyhoeddi.

Ar Ddydd Gŵyl Dewi eleni bydd y rhifyn arbennig ‘rhithiol’ yma yn tynnu ynghyd pob erthygl a gyhoeddwyd yn Gwerddon ym maes cerddoriaeth ers sefydlu’r cyfnodolyn. Mae’r themâu yn amrywio o ganu gwerin i ganu pop a roc mwy diweddar i ddylanwad cerddoriaeth ym maes iechyd a cheir rhagair gan Wyn Thomas o Ysgol Cerddoriaeth Prifysgol Bangor.

Dywedodd is-olygydd Gwerddon, Dr Hywel Griffiths o Brifysgol Aberystwyth,

‘Mae cerddoriaeth wedi bod yn thema bwysig yn Gwerddon ers ei sefydlu nôl yn 2007 ac mae amrywiaeth y themâu sydd i’w gweld yn y rhifyn arbennig rhithiol yma yn tystio i gryfder ymchwil ym maes cerddoriaeth yng Nghymru. Mae’r erthyglau yma yn cynrychioli cyfraniad pwysig nid yn unig i’n dealltwriaeth ni fel Cymry o’n hetifeddiaeth gerddorol ond hefyd i feysydd ymchwil rhyngwladol.

 ‘Ein gobaith ni yw y bydd tynnu erthyglau ynghyd o archif Gwerddon ar themâu penodol yn gymorth i ysgolheigion, myfyrwyr coleg ac ysgol a’r cyhoedd yn gyffredinol i ddod o hyd i ddeunydd academaidd safonol am feysydd gwahanol yn y Gymraeg.’

Cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf o Gwerddon yn 2007 ac mae wedi derbyn cefnogaeth gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ers ei sefydlu yn 2011. Yr Athro Ioan Williams fu’n golygu’r cyfnodolyn tan 2014 ac fe’i olynwyd gan Dr Anwen Jones, y ddau o Brifysgol Aberystwyth. Ers ei sefydlu mae’r cyfnodolyn mynediad-agored wedi cyhoeddi erthyglau ar amrywiaeth eang o feysydd yn rhychwantu’r dyniaethau, y celfyddydau a’r gwyddorau. Trefnir mwy o ddathliadau yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ynys Môn.