Ffrwd

Llun Mawr

Beth bynnag yw dy bwnc ymchwil, mae gan #ffrwd ddiddordeb!

Amcan #ffrwd yw bod yn ofod bywiog ar gyfer y byd ymchwil Cymraeg! Felly beth bynnag yw dy bwnc ymchwil, os oes gen ti

  • newyddion am ffrwyth dy waith ymchwil neu ganlyniad arloesol 
  • fanylion am ddigwyddiad ymchwil i’w hyrwyddo (boed yn ddarlith, yn gynhadledd neu’n seminar) 
  • neu unrhyw fath o wybodaeth yn ymwneud â’r byd ymchwil cyfrwng Cymraeg, cysyllta!

Ein cyfeiriad e-bost yw gwybodaeth@gwerddon.org neu gellir gyrru neges i ni @Gwerddon.  Caiff #ffrwd ei ddiweddaru’n gyson felly cofia ymweld bob dydd i weld be sy’n digwydd yn y byd ymchwil Cymraeg.

 

#ffrwd yw dy ofod #ymchwil di!


Digwyddiadau

Rhaglenni Hyfforddi

Mae'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn cynnal dwy raglen hyfforddiant ar gyfer ymchwilwyr a staff.

Y Rhaglen Sgiliau Ymchwil yw'r unig raglen hyfforddiant ymchwil ar gyfer myfyrwyr ôl-radd ac academyddion gyrfa gynnar a geir yn gyfan gwbl drwy gyfrwng y Gymraeg. Cynhelir sesiynau drwy gydol y flwyddyn academaidd ac maent yn agored i unrhywun sydd yn ymchwilio drwy gyfrwng y Gymraeg. Cliciwch yma am ragor o fanylion.

Mae'r Rhaglen Datblygiad Staff yn gyfres o weithgareddau hyfforddiant misol ar gyfer darlithwyr, boed yn staff newydd neu'n staff profiadol, sy'n addysgu trwy gyfrwng y Gymraeg. Mae'r hyfforddiant yn agored i bawb o unrhyw sefydliad addysg uwch, ac yn fodd i bobl rannu profiadau wrth iddynt feithrin arferion academaidd da a datblygu eu sgiliau addysgu. Cliciwch yma am fanylion pellach.

​Digwyddiadau
Newyddion

Cyhoedd rhifyn arbennig ar y Blynyddoedd Cynnar

Y Blynyddoedd Cynnar yw testun rhifyn arbennig diweddaraf Gwerddon.

Dyma’r cyfnodolyn ymchwil cyntaf erioed i ganolbwyntio ar y Blynyddoedd Cynnar cyfrwng Cymraeg ac mae’r cynnwys yn enghraifft glir o botensial ymchwil cyfrwng Cymraeg i gyfrannu at drafodaethau polisi cyhoeddus.

Mae rhifyn 26 yn cynnwys tair erthygl gan arbenigwyr yn y Blynyddoedd Cynnar: Sian Wyn SiencynMirain Rhys, a Prysor Davies ac Emily Parry. Mae erthygl Dr Siân Wyn Siencyn yn gwreiddio datblygiad gofal ac addysg cyfrwng Cymraeg mewn cyd-destun sosio-hanesyddol, tra bo Dr Mirain Rhys yn ystyried y berthynas rhwng addysgeg y Cyfnod Sylfaen a datblygiad y Gymraeg fel maes dysg o fewn y sector cyfrwng Cymraeg a’r sector cyfrwng Saesneg. Yn olaf, mae ymchwil Dr Prysor Mason Davies ac Emily Parry yn edrych ar brofiadau addysgwyr a gofalwyr – sydd wedi dysgu Cymraeg eu hunain neu sydd yn y broses o ddysgu’r iaith – wrth iddynt gyflwyno’r Gymraeg i blant.

Dywedodd Dr Anwen Jones, Golygydd Gwerddon:

“Rydym yn eithriadol o falch i weld y rhifyn hwn yn dod i glawr mewn maes mor berthnasol a phwysig mewn cyd-destunau cymdeithasol, gwleidyddol ac athronyddol yn y Gymraeg a’r Gymru gyfoes. Braf hefyd gallu cyhoeddi cyfraniad gan glwstwr o academyddion amrywiol ac ymroddedig o sefydliadau ar draws Cymru.”

Dr Gwenllian Lansdown Davies, Prif Weithredwr Mudiad Meithrin, yw golygydd gwadd rhifyn 26 o Gwerddon. Meddai:

“Mae mudiad sy'n holi, stilio a thrafod yn arwydd o fudiad sy'n esblygu ac arloesi. Mor bwysig felly yw cael ymchwilwyr yn edrych mewn dyfnder ar agweddau o faes y Blynyddoedd Cynnar fel bod gwaith ymchwil yn dylanwadu ar greu polisi ac ar weithredu. Mae'r rhifyn arbennig hwn o Gwerddon yn ddatblygiad arbennig ac unigryw sy'n dechrau llenwi'r bwlch mewn diffyg dealltwriaeth a gwerthfawrogiad o waith y sector.”

Cyhoeddir y rhifyn arbennig ar drothwy newidiadau pellgyrhaeddol i gwricwlwm 3-16 yng Nghymru. Modelwyd y newidiadau ar ethos y Cyfnod Sylfaen, sy'n gefnlen i'r Blynyddoedd Cynnar.

Gyda strategaeth iaith Llywodraeth Cymru, Cymraeg 2050, yn tanlinellu pwysigrwydd y Blynyddoedd Cynnar, mae’r rhifyn yn anelu at ddechrau trafodaeth rhwng ymchwilwyr, llunwyr polisi a’r cyhoedd, ar rai o'r heriau sydd ar y gorwel, yn enwedig o safbwynt y Cyfnod Sylfaen.

​Newyddion
Cyflogwyr

Defnyddio mathemateg i ennill gêm Monopoly

Monopoly

Wyddoch chi bod modd defnyddio mathemateg er mwyn penderfynu pa eiddo i'w brynu mewn gêm o Monopoly? Dyna'n union a wneir yn ethygl wyddonol fuddugol Eisteddfod Genedlaethol Môn 2017. Enillodd Dr Andrew Davies y wobr am erthygl ar y testun 'Chwarae teg? Defnyddio mathemateg i ennill gêm Monopoly'.

"Er mwyn dathlu dychweliad yr Eisteddfod Genedlaethol i Fôn, mae'r erthygl hon yn egluro a ydyw argraffiad Ynys Môn Monopoly yn gêm deg ai peidio," meddai Dr Davies. "Rwyf hefyd yn cyflwyno hefyd strategaethau ar sut i ennill y gêm, yn seiliedig ar fathemateg."

"Mae'r erthygl yn mesur tebygolrwydd glanio ar bob sgwâr ac yn ystyried a yw'r rheolau'n deg neu beidio. I gloi, rwy'n rhoi cyngor i chwaraewyr ac yn esbonio pam y dylaent brynu Llu Awyr Brenhinol y Fali ond osgoi Ynys Lawd!"

Magwyd Dr Richard Andrew Davies yn Llangefni, Ynys Môn. Dyfarnwyd iddo ysgoloriaeth i astudio Cemeg ym Mhrifysgol Bangor ac enillodd wobrau academaidd lu. Cafodd ysgoloriaeth gan y Gymdeithas Frenhinol Cemeg i astudio ei ddoethuriaeth ym Mangor. Ar ôl chwe blynedd fel ymchwilydd yn Llundain a’r Siroedd Cartref, dychwelodd i Fôn.

Yn 2009, fe'i penodwyd yn Gymrawd Dysgu Cyfrwng Cymraeg ym Mhrifysgol Bangor, gan arbenigo mewn Cemeg, Cyfrifiadureg a Mathemateg. Cynyddodd yn sylweddol y nifer o fodiwlau dwyieithog sydd ar gael, yn ogystal â'r nifer o fyfyrwyr Cymraeg sy'n eu hastudio. Yn sgil ei waith diflino, mae Ysgoloriaethau Cymhelliant y Coleg Cymraeg Cenedlaethol i’w cael ar gyfer astudio Cemeg ym Mangor ers sawl blynedd.

Mae Dr Davies yn ennyn diddordeb mewn gwyddoniaeth trwy ei waith allymestyn: er enghraifft, mae'n cynnal nifer o gystadlaethau a gweithgareddau dwyieithog i ysgolion, yn ogystal â gweithgareddau a sioeau cemegol yn Eisteddfodau’r Urdd a’r Genedlaethol.

Yn sgil ei lwyddiant yn Eisteddfod Genedlaethol Môn o dan ffugenw "Gwlad y Medra", derbyniodd y fraint o gael bod yn aelod o Banel Canolog Gwyddoniaeth a Thechnoleg yr Eisteddfod Genedlaethol.

Diolch i Dr Andrew Davies ac i'r Eisteddfod Genedlaethol am ganiatáu i Gwerddon gyhoeddi'r erthygl hon.

Gellir ei lawrlwytho drwy glicio ar y ddolen isod.

​Ymchwil